Aflaten – bestaan ze nog?

Op 31 oktober 1522 spijkerde Maarten Luther zijn 95 stellingen aan een kerkdeur in Wittenburg, als protest tegen de onrechtmatige verkoop van aflaten om de bouw van de nieuwe basiliek van Sint Pieter in het Vaticaan te bekostigen. Veel katholieken gaan ervan uit dat de praktijk van de aflaat ophield, zo niet toen, dan toch ten tijde van het Tweede Vaticaans Concilie. Toch vaardigde paus Paulus VI in 1967 een Apostolische Constitutie uit “om meer waardigheid en achting te geven aan het gebruik van aflaten”. Het jaar daarop werden normen uitgevaardigd.

Paus Franciscus © Mazur/catholicnews.org.uk

Paus Franciscus verleende een aflaat aan jongeren die in 2013 de Wereldjongerendag in Rio de Janeiro bijwoonden. Hij ziet het verlenen van aflaten als een integraal onderdeel van het Jaar van Barmhartigheid.

Wat is nu eigenlijk een aflaat?

Aflaten blijven deel uitmaken van het leven van de Kerk omdat ze betrekking hebben op de menselijke conditie, op de barmhartigheid van God en op de rol van de Kerk in het uitdelen van die barmhartigheid.

De afscheiding van God, die het gevolg is van de zonde, wordt opgeheven door de absolutie die in de sacramentele biecht wordt geschonken. Toch kunnen er nog andere gevolgen overblijven. Van oudsher spreekt de Kerk van “de tijdelijke straf die de zonde ons oplegt” en die wij in deze wereld of in het vagevuur kunnen ondergaan. Het gaat er niet om dat God straffen oplegt, maar het gaat om de natuurlijke gevolgen die uit de zonde voortvloeien.

Aflaten zijn een actie van de Kerk op grond van de oneindige verdiensten van Christus en de verdiensten van de heiligen, gewonnen in de ogen van de Vader. ‘Een aflaat is een kwijtschelding voor God van de tijdelijke straf die verschuldigd is aan zonden waarvan de schuld al is vergeven.’ Paus Franciscus verwoordt het als volgt: Ondanks de vergeving blijven de tegenstrijdige gevolgen van de zonde bestaan … de zonde heeft een negatieve invloed op ons denken en handelen. Maar de barmhartigheid van God is zelfs sterker dan dit. Het wordt een aflaat van de kant van de Vader, die door de bruid van Christus, zijn Kerk, de vergeven zondaar bereikt en hem bevrijdt van alle overblijfselen van de zonde, zodat hij in staat is met liefde te handelen, in liefde te groeien in plaats van in zonde terug te vallen.’

Als dit een ‘aflaat van de kant van de Vader’ is, waarom verbindt de Kerk er dan voorwaarden aan?

Indulgentia herinneren ons eraan dat barmhartigheid een zuivere gave van God is, onverdiend van onze kant. Toch wil de Kerk aantonen dat de aflaat niet iets mechanisch of bijgelovigs is. Voor paus Paulus VI waren zij het middel om een “geest van gebed en boete” en de beoefening van de theologische deugden te cultiveren. De aflaat is verbonden met een daad van vroomheid of toewijding die een teken is van onze bereidheid om vergeving te ontvangen. Zij zijn altijd verbonden met het geloof, en daarom vraagt de Kerk degenen die de aflaat verkrijgen goed gezind te zijn, te bidden en de sacramenten te ontvangen.

De Jubeljaarlijkse Aflaat

Wie kan de aflaat verkrijgen en er voordeel van hebben?

Alle katholieken die in staat van genade verkeren. Hij moet de bedoeling hebben de aflaat te verkrijgen. De aflaat kan voor de betrokkene zelf zijn of door hem worden toegepast ten bate van de heilige zielen.

Wat zijn de voorwaarden?

De door de Heilige Vader voor het Jaar van Barmhartigheid voorgeschreven handeling is ‘een korte bedevaart naar de Heilige Deur’.

De normale voorwaarden voor een aflaat zijn:

  • Het ontvangen van de Heilige Communie;
  • Het vieren van het sacrament van de Biecht; en
  • Het bidden voor de Paus. Hieraan wordt voldaan door het bidden van een Onze Vader en een Weesgegroet voor de intenties van de Paus.

Paus Franciscus heeft nog twee voorwaarden toegevoegd:

  • Het opzeggen van het Credo; en
  • Een overdenking over barmhartigheid. Zonder andere overdenkingen over barmhartigheid uit te sluiten, kan aan deze voorwaarde worden voldaan door het bidden van de Collecte voor zondag van de Goddelijke Barmhartigheid:

‘God van eeuwige barmhartigheid, die in het steeds weer terugkeren van het paasfeest het geloof aanwakkert van het volk dat U de Zijnen hebt geschonken, vermeerder, bidden wij, de genade die U hebt geschonken, opdat allen mogen begrijpen in welke doopvont zij gewassen zijn, door Wiens Geest zij herboren zijn, door Wiens Bloed zij verlost zijn. Door onze Heer Jezus Christus, Uw Zoon, die met U leeft en regeert in de eenheid van de Heilige Geest, één God, voor eeuwig en altijd. Amen.’

jaar van de barmhartige deurHoe lang heb ik de tijd om aan de voorwaarden te voldoen?

Aan de voorwaarden moet zijn voldaan ‘enkele dagen voor of na’ het bezoek aan de Heilige Deur. Over het algemeen wordt onder deze periode ongeveer een week voor of na het bezoek verstaan. Indien mogelijk is het gepast om de Heilige Communie te ontvangen en de gebeden te bidden op dezelfde dag als het bezoek aan de Heilige Deur. De biecht kan op een ander tijdstip plaatsvinden, en hoeft niet in de kathedraal of kerk te zijn waar we de Heilige Deur bezoeken.

Het is slechts mogelijk één aflaat per dag te verkrijgen, maar verder kunnen we de aflaat gedurende het hele Jaar van Barmhartigheid verkrijgen.

Ik ben niet in staat een Heilige Deur te bezoeken.

Nee. Paus Franciscus wil dat de aflaat zo breed mogelijk verkrijgbaar is. Zieken en aan huis gebondenen kunnen de aflaat nog steeds ontvangen door de heilige communie te ontvangen, of de mis of het gemeenschappelijk gebed bij te wonen – zelfs via de verschillende communicatiemiddelen.

Gevangenen kunnen de aflaat ontvangen in hun gevangeniskapel. In hun geval kan de deur van hun cel dienen als de Heilige Deur.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.